logo VDiTO

Vlaamse Diëtisten Tegen Ondervoeding

Bekijk de nieuwe pagina 'Behandeling'

Volwassenen

Terug

De wetenschappelijke expertengroep ondervoeding van het nationaal voedings- en gezondheidsplan voor België (NVGP-B) beveelt voor de drie verschillende settings (ziekenhuizen, woonzorgcentra en eerstelijnsgezondheidszorg of thuiszorg) volgende methoden van screenen aan (1):

Setting

Type patiënt

Aanbevolen screening tool

Ziekenhuis

Algemeen (> 16 jaar)

NRS-2002

Geriatrische patiënten (> 75 jaar)

MUST of MNA

Woonzorgcentrum (WZC)

Alle bewoners

MNA

Thuiszorg

Algemeen (> 18 jaar)

MUST

Geriatrische patiënten (> 75 jaar)

MNA-SF

 

Ziekenhuis en woonzorgcentrum:

De Nutritional Risk Screening-2002 (NRS-2002) is een screeningstool die gevalideerd en erkend is door ESPEN. Hierdoor is deze methode geselecteerd als eerste keuze voor de gehospitaliseerde patiënt. Omdat de NRS-2002 nog onvoldoende gevalideerd werd bij geriatrische patiënten, stelt de expertengroep voor om in het ziekenhuis een onderscheid te maken tussen volwassen patiënten en patiënten op een geriatrische afdeling.

De Malnutrition Universal Screening Tool for adults (MUST) en de Mini Nutritional Assessment (MNA) zijn de meest aangewezen screeningstools voor de geriatrische populatie, gevolgd door de NRS-2002. De MUST is gemakkelijker en eenvoudiger toe te passen dan de MNA, bovendien worden vragen van de MUST gemakkelijker geïntegreerd in de verpleeganamnese.

De MNA werd speciaal ontwikkeld en gevalideerd voor geriatrische residenten. In deze screeningstool worden veel voorkomende problemen zoals kauw- en slikproblemen, motoriek … nagevraagd. Het is daarom het aanbevolen screeningsinstrument voor een populatie > 65 jaar.

Thuiszorg:

Mini Nutritional Assessment-Short Form (MNA-SF) en MUST: Wanneer de patiënt in de thuissituatie in contact komt met een gezondheidsmedewerker, maar niet omwille van een slechte voedingstoestand, moet de screeningstool snel, eenvoudig en gevalideerd zijn. Vandaar dat er een verkorte versie van de MNA bestaat, de MNA-SF. De MNA-SF is het eerste luik van de MNA (vraag A t.e.m. F).
Ook jonge patiënten kunnen thuis verzorgd worden. Om deze groep correct te kunnen benaderen is de MUST meer aangewezen dan de MNA-SF (2)(3). 

Enkele andere screeningsinstrumenten:

Short Nutritional Assessment Questionnaire (SNAQ): Dit is een populaire vragenlijst in Nederland waarmee een verpleegkundige tijdens de anamnese bij opname in het ziekenhuis vast kan stellen of een patiënt ondervoed is. Op de lijst staan slechts drie vragen i.v.m. gewichtsverlies, verminderde eetlust en aanwezigheid van sondevoeding of drinkvoeding.

Nutritionale Risk Index (NRI): In 1988 werd de NRI voorgesteld. Deze index houdt rekening met albuminemie, actueel gewicht maar ook het ‘gewone’ gewicht, ook wel habitueel gewicht genoemd (een gegeven dat soms moeilijk te achterhalen is) (2). De Nutritional Risk Index werd opgesteld om patiënten te detecteren die in aanmerking komen voor een preoperatieve voedingsondersteuning. Er konden geen referenties teruggevonden worden waarin het instrument gevalideerd werd en er werden geen verbanden gevonden met parameters die wijzen op ondervoeding (4).

Geriatric Nutritional Risk Index (GNRI): De GNRI is een aanpassing op de NRI, die het eerst beschreven werd door Buzdy et al. om het nutritioneel risico bij chirurgische patiënten te bepalen. De GNRI is eenvoudig, accuraat en gevalideerd en kan bij oudere patiënten het risico op morbiditeit en mortaliteit helpen voorspellen (5)(6).

Malnutrition Screening Tool (MST): De MST is een eenvoudig, snel, gevalideerd en betrouwbaar instrument dat gebruikt kan worden om patiënten met een risico op ondervoeding te detecteren. Dit instrument houdt rekening met 2 vragen betreffende de eetlust en recent ongewenst gewichtsverlies (7).

Nutrition Screening Initiative (NSI): De NSI maakt deel uit van de anamnese om de voedingsgewoonten in de thuissituatie te toetsen, de voedingscultuur te achterhalen en hun financiële mogelijkheden betreffende aankoop van levensmiddelen te bespreken. Een slechte voedingstoestand is altijd multifactorieel (8).

Terug naar overzicht screening

Bronnen:

(1) “Advies van de Wetenschappelijke expertengroep ondervoeding van het nationaal voeding- en gezondheidsplan voor België.” Bekijk meteen het volledige document hier.

(2)  Geneesmiddelenbrief, jaargang 13, nr 5, november 2006 p. 57.

(3)  Screening op ondervoeding en evaluatie van de voedingstoestand (nutritional assessment). Nationaal voedings- en gezondheidsplan. Geraadpleegd op 07/06/2012 via http://www.health.belgium.be/internet2Prd/groups/public/@public/@dg4/@consumerproducts/documents/ie2divers/15174542_nl.pdf

(4)  Defloor T. et al. Strategie voor de transmurale aanpak van de voedingsproblematiek bij ouderen. Eindrapport STAVO-project. p. 25

(5)  Assessing elderly at risk of malnutrition: the new Geriatric Nutritional Risk Index versus Nutritional risk Index. Cereda E, Limonta D, et al. Nutrition 2006; 22:680-682.

(6)  Geriatric Nutritionla risk Index: a new index for evaluating at-rissk elderly medical patients. Bouillanne O, Morineau G, et al. Am J Clin Nutr 2005;82:777-783.

(7)  Development of a valid and reliable malnutrition screening tool for adult acute hospital patients. Ferguson M, Capra S, et al. Nutrition 1999; 15(6):458-464

(8)  Posner BM, Jette AM, Smith KW, Miller DR. Nutrition and health risks in the elderly: the nutrition screening initiative. Am J Public Health. 1993; 83:972-978